Inleiding

Oprichtersvesting is een van de minst besproken en meest ingrijpende clausules in een term sheet van een startup. Het staat stilzwijgend in de aandeelhoudersovereenkomst en wordt geactiveerd op het slechtst mogelijke moment: wanneer een medeoprichter vertrekt, vrijwillig of niet. Het verschil tussen goed opgestelde en slecht opgestelde vesting- en leaverclausules kan het verschil zijn tussen vertrekken met een volledig aandeel en vertrekken met bijna niets. Elke oprichter die een Series A term sheet ondertekent, moet precies begrijpen wat deze clausules inhouden.

Wat oprichtersvesting eigenlijk is

Ondanks de naam betekent oprichtersvesting niet dat oprichters hun aandelen van nul af aan verdienen over tijd. Oprichters bezitten de aandelen al bij oprichting. Vesting in de context van fondsenwerving is een omgekeerd vestingmechanisme. De aandelen zijn eigendom, maar als de oprichter vertrekt voordat de vestingperiode afloopt, gaat een deel van die aandelen terug naar het bedrijf of naar de cap table tegen een gereduceerde of nominale prijs.

Het principe, vanuit het perspectief van de investeerder, is eenvoudig. Als een medeoprichter na één jaar van een vijfjarige vestingperiode vertrekt, mag het bedrijf niet achterblijven met een afwezige aandeelhouder die een aanzienlijk deel van het eigen vermogen bezit. Omgekeerde vesting zorgt ervoor dat het eigen vermogen het werk volgt.

Typische structuren in Belgische deals

De Belgische markt is geconvergeerd naar een vrij standaardstructuur. Vier jaar vesting met een cliff van één jaar is de standaard. De cliff betekent dat als de oprichter in de eerste twaalf maanden vertrekt, er niets is gevest. Na de cliff is de vesting doorgaans maandelijks of driemaandelijks, lineair over de resterende periode.

Sommige deals passen vesting alleen toe op een deel van de oprichtersaandelen, waarbij een basisblok volledig gevest blijft bij ondertekening. Dit is onderhandelbaar en het overwegen waard om te vragen, vooral voor oprichters die het bedrijf al enkele jaren hebben opgebouwd vóór de institutionele ronde.

Good leaver versus bad leaver

De hamvraag is wat er gebeurt met niet-geveste aandelen wanneer de oprichter vertrekt. Het antwoord hangt af van de vraag of de oprichter wordt geclassificeerd als een 'good leaver' of een 'bad leaver'.

Een 'good leaver' behoudt doorgaans alle geveste aandelen en kan aanvullende behandeling krijgen voor niet-geveste aandelen. Klassieke 'good leaver'-triggers omvatten overlijden, blijvende invaliditeit, ontslag zonder dringende reden, en soms ontslag na een minimale periode.

Een 'bad leaver' verliest een aanzienlijk deel van zijn/haar eigen vermogen, vaak inclusief geveste aandelen tegen een gereduceerde terugkoopprijs. 'Bad leaver'-triggers omvatten doorgaans vrijwillig ontslag binnen de vestingperiode, ontslag om dringende reden, en een materiële schending van de aandeelhoudersovereenkomst.

De valkuilen in de definities van 'bad leaver'

Dit is waar de formulering het meest telt. Verschillende definities verdienen nauwkeurige controle.

Ontslag om dringende reden. Wat kwalificeert als dringende reden? Een strikte definitie beperkt het tot grove nalatigheid, fraude, of een materiële schending van de aandeelhoudersovereenkomst. Een ruime definitie kan prestatieproblemen, meningsverschillen met de raad van bestuur, of strategische geschillen omvatten. Het verschil is aanzienlijk.

Vrijwillig ontslag. Is het automatisch een 'bad leaver', of is er een uitzondering voor ontslag na een bepaalde periode? Een 'bad leaver'-clausule die elk ontslag gedurende de volledige vestingperiode omvat, is zeer restrictief. Een cliff van drie jaar waarna vrijwillig ontslag een 'good leaver' wordt, is veel oprichtervriendelijker.

Terugkoopprijs. Tegen welke prijs verwerft het bedrijf of de investeerders de verbeurde aandelen? Tegen de laagste van kostprijs of reële marktwaarde is agressief. Tegen reële marktwaarde is eerlijk. Het mechanisme moet duidelijk worden gedefinieerd, met een geschillenbeslechtingsprocedure.

Versnelling bij exit

Een apart, maar cruciaal mechanisme. Als het bedrijf wordt verkocht voordat de vestingperiode is voltooid, willen oprichters meestal versnelde vesting, zodat ze bij een exit hun volledige aandeel ontvangen. Er bestaan twee structuren. Bij 'single trigger acceleration' worden alle resterende aandelen direct gevestigd bij een wijziging van zeggenschap. Bij 'double trigger acceleration' worden resterende aandelen pas gevestigd als de oprichter wordt ontslagen na de wijziging van zeggenschap. Investeerders geven over het algemeen de voorkeur aan 'double trigger'. Oprichters zouden moeten aandringen op 'single trigger', althans voor een deel van hun aandelen.

Waarover te onderhandelen vóór ondertekening

De term sheet is het moment om over deze clausules te onderhandelen, niet het concept van de aandeelhoudersovereenkomst. Zodra de term sheet is ondertekend, beschouwen de meeste investeerders de vestingvoorwaarden als definitief. Belangrijke punten om in de term sheet fase te verduidelijken: de lengte van de vestingperiode, de cliff, welk deel van de aandelen onderworpen is aan reverse vesting, de definities van 'good leaver' en 'bad leaver', het terugkoopprijsmechanisme en de acceleratiestructuur bij een exit.

De Dups-aanpak

Bij Dups beoordelen we de vesting- en leaverclausules voor oprichters bij elk Series A en later mandaat, ruim voordat de aandeelhoudersovereenkomst wordt opgesteld. We modelleren wat elke clausule betekent in concrete exitscenario's en zorgen ervoor dat oprichters precies begrijpen wat ze ondertekenen. De clausules die er het meest toe doen, zijn die welke geactiveerd worden wanneer het misgaat, en oprichters zouden die nooit op dat moment moeten ontdekken. Als u op het punt staat een term sheet met vestingmechanismen te ondertekenen, laat ons dan eerst de formulering bekijken.

‍