Transactiedocumenten: in welke volgorde u tekent

De clausule die u bindt nog voor de prijs vastligt

"De verkoper verbindt zich ertoe gedurende negentig dagen geen derde partij te benaderen, er niet mee te onderhandelen en haar geen informatie te verstrekken." Die zin staat midden in een letter of intent die iedereen aan tafel niet-bindend blijft noemen. Hij is wel bindend, vaak is het zelfs het enige deel van het document dat bindt, en hij geeft één koper drie maanden rust waarin niemand anders kan bieden. De structurering van een transactie begint op dat punt, niet bij de aandelenkoopovereenkomst. De volgorde waarin u tekent, en wat elke handtekening afsluit, beslist meer dan de meeste clausules waarover u later zult discussiëren.

Hieronder nemen we de reeks M&A-documenten van een Belgische aandelentransactie en de transactiedocumenten van een kapitaalronde stuk voor stuk door: wat elk ervan met u doet, en het moment waarop het geen ontwerp meer is.

Share deal of asset deal: de eerste keuze in de structurering

De eerste structureringsbeslissing valt nog voor er iets op papier staat. Bij een share deal koopt de koper de aandelen en neemt hij de vennootschap over zoals ze is, met haar contracten, haar personeel en haar verleden. Bij een asset deal kiest de koper de activa en contracten die hij wil en laat hij de rest achter. Alles wat daarna in de documentatie volgt, vloeit voort uit die ene keuze.

De overdracht van aandelen in een Belgische BV is opvallend licht in formaliteiten. Er komt geen notaris bij. Volgens het Wetboek van vennootschappen en verenigingen wordt de overdracht tegenwerpelijk aan de vennootschap en aan derden via een verklaring van overdracht in het aandelenregister, gedateerd en ondertekend door overdrager en overnemer. Wat u wel vroeg moet nakijken, is de standaardregeling voor instemming: tenzij de statuten anders bepalen, vraagt een overdracht aan een buitenstaander de schriftelijke instemming van minstens de helft van de aandeelhouders die minstens drie vierde van de aandelen bezitten, de over te dragen aandelen niet meegerekend. Lees de statuten in de eerste week van de voorbereiding, want een minderheidsaandeelhouder met een vetorecht die u pas op de closing ontdekt, betekent een heronderhandeling.

Een asset deal is het omgekeerde. Elke categorie activa gaat over volgens haar eigen regels, vastgoed vraagt een notariële akte, en de werknemers die aan de overgedragen activiteit verbonden zijn, gaan automatisch mee met hun bestaande voorwaarden op grond van cao nr. 32bis. Daarnaast is er het fiscale dossier. Volgens het Wetboek van de inkomstenbelastingen is de overdracht van een handelszaak pas tegenwerpelijk aan de fiscus na het einde van de maand die volgt op de kennisgeving van een eensluidend afschrift van de akte aan de ontvanger, en intussen is de koper hoofdelijk aansprakelijk voor de belastingschulden van de verkoper, tot het bedrag dat al is betaald. De uitweg is een reeks attesten die bevestigen dat er niets openstaat, aangevraagd in de dertig dagen voor die kennisgeving, met het equivalent voor de socialezekerheidsbijdragen. Kopers die dit overslaan, merken het wanneer een aanmaning voor de achterstallen van de verkoper op hun bureau belandt.

De documenten van een share deal, stuk voor stuk

De transactiedocumenten in volgorde van ondertekeningZes documenten in volgorde. Geheimhoudingsovereenkomst: geheimhouding en het verbod om medewerkers en klanten aan te spreken. Letter of intent: prijs, structuur, perimeter en tijdschema, grotendeels niet bindend, behalve exclusiviteit, geheimhouding en kostenverdeling. SPA: prijsmechanisme, opschortende voorwaarden, garanties, beperkingen en specifieke vrijwaringen. Disclosure letter: nuanceert de garanties, de echte grens van uw aansprakelijkheid. Escrow of W&I-verzekering: een deel van de prijs bij een derde, of de blootstelling bij een verzekeraar. Closingdossier: closingnotulen, aandelenregister, algemene vergadering, bankbevestiging.1GeheimhoudingGeheimhouding, enverbod om medewerkersen klanten aan te spreken2Letter of intentPrijs, structuur,perimeter, tijdschema.Grotendeels niet bindend.Bindend: exclusiviteit,geheimhouding, kosten3SPAPrijsmechanisme,opschortende voorwaarden,garanties, beperkingen,specifieke vrijwaringen4Disclosure letterNuanceert de garanties,punt per punt. De echtegrens van uw aansprakelijkheid5Escrow of W&I-polisEen deel van de prijsbij een derde, of deblootstelling bij verzekeraar6ClosingdossierClosingnotulen,aandelenregister,algemene vergadering,bankbevestiging
De transactiedocumenten in volgorde van ondertekening, en wat elk ervan doet.

De geheimhoudingsovereenkomst komt eerst en doet meer werk dan haar lengte laat vermoeden. Ze is de enige bescherming die u hebt terwijl een concurrent uw klantenlijst doorneemt, en de clausule die telt is niet de geheimhoudingsverbintenis maar het verbod om uw medewerkers en klanten aan te spreken, met een looptijd die een afgebroken proces overleeft.

Dan volgt de letter of intent, of heads of terms. Ze legt prijs, structuur, de perimeter van wat wordt verkocht en het tijdschema vast, en is grotendeels niet afdwingbaar. Exclusiviteit, geheimhouding en kostenverdeling zijn dat wel. Hier heeft een verkoper de sterkste positie, en hier geven verkopers die het vaakst weg. Daarom weegt een goed opgestelde LOI zwaarder dan het etiket niet-bindend doet vermoeden. Wat u hier toegeeft, haalt u zelden terug zodra de due diligence is begonnen.

De aandelenkoopovereenkomst of SPA is het zwaartepunt van het dossier. Ze bevat het prijsmechanisme, locked box of closing accounts, de voorwaarden die vóór de closing vervuld moeten zijn, de garanties, de beperkingen op die garanties en de specifieke vrijwaringen voor risico's die de due diligence al heeft blootgelegd. Ze is lang omdat elk van die onderdelen een onderhandeling is over wie welke onzekerheid draagt.

De disclosure letter is het document dat verkopers onderschatten. Garanties in de SPA zijn absoluut geformuleerd. In de disclosure letter nuanceert de verkoper ze, punt per punt, en elke correct meegedeelde uitzondering is een claim die de koper niet kan indienen. Het is de echte grens van uw aansprakelijkheid, en hij wordt meestal onder tijdsdruk in de laatste week geschreven, precies het verkeerde moment. De praktische waarde ervan hangt ook af van de vraag of er nog iets is om op te verhalen, een punt dat we behandelen in ons artikel over garanties zonder solvabiliteit erachter.

Rond de SPA liggen de zekerheden. Een escrowovereenkomst parkeert een deel van de prijs voor een bepaalde periode bij een derde en legt vast wie er aanspraak op kan maken en op basis van welk bewijs. Een W&I-verzekering legt dezelfde blootstelling bij een verzekeraar, en dat verandert de onderhandeling: de koper dringt niet langer aan op een grote inhouding en de verkoper aanvaardt een ruimere lijst garanties, omdat een verzekeraar betaalt en niet de verkoper.

Tot slot het closingdossier, en daar lopen deals vertraging op. Closingnotulen stellen vast dat elke voorwaarde vervuld is en dat eigendom en risico zijn overgegaan. Het aandelenregister wordt ondertekend. Volmachten dekken de ondertekenaars die er niet bij kunnen zijn. Een algemene vergadering dezelfde dag aanvaardt het ontslag van de vertrekkende bestuurders, verleent hen kwijting en benoemt de kandidaten van de koper. Bankbevestigingen, de vrijgave van leningen en de toestemmingen voor belangrijke contracten moeten allemaal in de map zitten voor het geld vertrekt. De periode tussen beide data is een project op zich, dat we in detail uitwerken in ons artikel over wat er echt gebeurt tussen signing en closing.

De structurering van een kapitaalronde: dezelfde logica, met een notaris in het midden

Een ronde telt minder documenten dan een verkoop, en ze binden in een andere volgorde. Het term sheet legt de waardering vast, het instrument, de liquidatiepreferentie, de samenstelling van het bestuursorgaan en de voorbehouden beslissingen. Het is kort en hier wordt de cap table echt beslist, dus wie het behandelt als een formaliteit op weg naar de uitgebreide documenten, onderhandelt over het verkeerde document. Onze gids over de clausules die tellen in een Belgisch term sheet overloopt ze een voor een.

De investeringsovereenkomst verbindt het geld aan voorwaarden en herhaalt een lichtere set garanties van de vennootschap en vaak ook van de oprichters persoonlijk. De aandeelhoudersovereenkomst regelt alles na de overschrijving: overdrachtsbeperkingen, informatierechten, anti-verwatering, drag en tag, en de verbintenissen van de oprichters die bepalen wat er gebeurt als iemand vertrekt, wat we behandelen in vesting- en leaverclausules in Belgische rondes.

Dan ontmoet de juridische structurering van de transactie het Belgische vennootschapsrecht. Nieuwe aandelen in een BV worden uitgegeven door de algemene vergadering met een versterkte meerderheid, en de uitgifte en de statutenwijziging die eruit volgt, worden vastgesteld in een notariële akte. Komt een deel van de ronde binnen in een andere vorm dan geld, een vordering die in kapitaal wordt omgezet, intellectuele eigendom, een activiteit die tegen aandelen wordt ingebracht, dan vraagt het Wetboek een verslag van een bedrijfsrevisor over wat wordt ingebracht, naast een verslag van het bestuursorgaan. Dat zijn weken voorbereiding, geen dagen, en het is het punt dat het vaakst over het hoofd wordt gezien wanneer een ronde rond de comitédatum van een investeerder wordt gepland.

  • Het term sheet beslist over waardering, instrument, controle en het effect op de cap table, en bindt u vanaf de ondertekening op exclusiviteit en geheimhouding, terwijl de rest ervan slechts een intentie is.
  • De investeringsovereenkomst beslist over het bedrag, de tranches, de voorwaarden en de garanties, en bindt bij ondertekening, onder voorbehoud dat die voorwaarden vervuld worden.
  • De notariële akte van uitgifte beslist dat de nieuwe aandelen bestaan. Ze heeft uitwerking wanneer ze voor de notaris wordt verleden en wordt tegenwerpelijk aan derden zodra ze is bekendgemaakt.
  • De aandeelhoudersovereenkomst beslist over bestuur, exits en de verbintenissen van de oprichters, bindt bij ondertekening en leeft langer dan de ronde.

Een woord over openbare aanbiedingen, omdat oprichters die bij een brede kring geld ophalen er vaak naar vragen. Boven 12 miljoen EUR opgehaald over twaalf maanden, de drempel die geldt sinds 5 juni 2026, vraagt de aanbieding een prospectus dat door de FSMA is goedgekeurd. Tussen dat plafond en een ondergrens van 500.000 EUR over dezelfde twaalf maanden volstaat een informatienota die bij de FSMA wordt neergelegd. Onder de ondergrens is geen van beide documenten vereist, op voorwaarde dat geen enkele investeerder voor meer dan 5.000 EUR kan intekenen. Een ronde die onderhands bij een handvol professionele investeerders wordt geplaatst, is een andere oefening, maar een ronde bij vrienden en familie die aan een open lijst wordt aangeboden, is dat niet.

Waar de hefboom in de volgorde zit

Lees de hele reeks als één opeenvolging in plaats van een stapel dealdocumenten, en de hefboommomenten worden duidelijk. Drie ervan verdienen een naam.

  • Alles wat in de letter of intent wordt toegegeven, zit al in de prijs voor de due diligence begint, dus de uren die u daar besteedt, zijn meer waard dan dezelfde uren aan het nalezen van de SPA.
  • Opschortende voorwaarden bepalen de kalender, en de concentratiecontrole is degene die u niet kunt inkorten: wanneer de gezamenlijke omzet in België meer dan 100 miljoen EUR bedraagt en minstens twee partijen er elk 40 miljoen EUR omzet halen, moet de transactie bij de Belgische Mededingingsautoriteit worden aangemeld en kan ze niet worden voltrokken voor de goedkeuring.
  • Informatieverplichtingen tegenover een ondernemingsraad aan verkoperszijde hebben hun eigen timing, en een lek voor die vergadering beschadigt het vertrouwen van de mensen die de koper wil houden.
Drempels voor de Belgische concentratiecontroleEen concentratie moet bij de Belgische Mededingingsautoriteit worden aangemeld wanneer de betrokken ondernemingen samen meer dan 100 miljoen euro omzet in België halen en minstens twee van hen elk minstens 40 miljoen euro. Beide voorwaarden moeten vervuld zijn. De transactie kan niet worden uitgevoerd vóór de beslissing.Concentratiecontrole geldt als beide voorwaarden vervuld zijnSamen omzet in Belgiëvan meer dan100 miljoen euroMinstens twee partijen,elk met omzet in België vanminstens 40 miljoen euroAanmelden bij de Belgische MededingingsautoriteitGeen uitvoering vóór de beslissing
Belgische concentratiecontrole: beide voorwaarden moeten vervuld zijn.

Een verkeerde volgorde kost zelden de deal zelf. Ze kost u een slechtere deal. Exclusiviteit die te vroeg wordt gegeven, haalt het alternatief weg dat de prijs geloofwaardig maakte. Een disclosure letter die in de laatste week wordt geschreven, laat gaten die achttien maanden later een claim worden. Een kapitaalverhoging waarvan pas twee dagen voor de afspraak bij de notaris blijkt dat ze een revisorverslag vraagt, schuift een ronde naar het volgende kwartaal, en uw kaspositie wacht niet. Niets daarvan is zichtbaar in de waardering, en daarom wordt het tijdens de voorbereiding van een transactie zo makkelijk onderschat.

De aanpak van dups

Een documentenreeks is de plek waar onze twee disciplines elkaar moeten raken. Wie het prijsmechanisme onderhandelt, is dezelfde persoon die daarna de cijfers eronder moet verdedigen, en de opschortende voorwaarden worden geschreven door wie de bevindingen van de due diligence heeft gelezen, niet door iemand die vanuit een precedent werkt. Bij een Full Deal Execution-mandaat tekenen wij de volledige reeks vanaf het eerste term sheet of de eerste letter of intent uit als één geheel, en de closinglijst staat in week één op papier in plaats van in de laatste twee weken te worden samengesteld.

Ondernemers en oprichters die al een advocaat hebben, komen bij ons voor Specialist Support op de onderdelen waar tekst en geld samenkomen: het prijsmechanisme en de equity bridge erachter, garantiebeperkingen afgestemd op wat de due diligence heeft opgeleverd in plaats van op een precedent, de financieringsvoorwaarden die uit een cap table volgen, en de volgorde van de closing zelf.

Het moment om een letter of intent of een term sheet grondig te lezen, is terwijl de exclusiviteitsclausule nog een ontwerp is. Stuur ons het document dat u wordt gevraagd te ondertekenen, en wij vertellen u welke zinnen u over negentig dagen nog binden: begin daar.

Bij een aandelenverkoop bestaat de basisreeks uit een geheimhoudingsovereenkomst, een letter of intent, de SPA, een disclosure letter, een escrow- of garantieregeling en een closingdossier met closingnotulen, de inschrijving in het aandelenregister, volmachten, ontslagbrieven en kwijting van de bestuurders. Verkoopt u activa in plaats van aandelen, dan komen daar een notariële akte voor vastgoed en fiscale en sociale attesten bij.

Het betekent beslissen wat er verkocht wordt, hoe de prijs betaald en gewaarborgd wordt, welke voorwaarden vervuld moeten zijn voor de closing en in welke volgorde de documenten ondertekend worden. Die vier keuzes bepalen de volledige M&A-documentatie. De structuur ligt vast in de term sheet of de letter of intent, dus lang voordat het definitieve contract wordt opgesteld.

Voor aandelen in een BV niet. De overdracht wordt tegenwerpelijk via een gedateerde en door overdrager en overnemer ondertekende verklaring in het aandelenregister, zonder authentieke akte. Een notaris hebt u wel nodig wanneer de statuten wijzigen, bijvoorbeeld bij de uitgifte van nieuwe aandelen in een financieringsronde, en wanneer er vastgoed wordt overgedragen in een activadeal.

Laten we samen uw volgende deal bouwen

Uw sparringpartner voor kapitaalrondes, overnames en exits. We brengen juridische en financiële expertise, de snelheid van een ondernemer en directe toegang tot het juiste kapitaal.

Laten we praten over deals
Bright modern conference room with large windows, a wooden table with blue chairs, a floor lamp, and a colorful geometric mural on the left wall.